การนอนและการพักผ่อนการนอนและการพักผ่อนเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งที่จะช่วยให้เด็กมีสุขภาพดี เด็กที่ได้นอนและพักผ่อน อย่างเพียงพอมักมีสุขภาพสมบูรณ์และมีอารมณ์แจ่มใส เด็กวัย 3-5 ปี จะเคลื่อนไหวร่างกาย วิ่งเล่นเกือบ ตลอดเวลา จึงจำเป็นต้องนอนและพักผ่อนให้เพียงพอ
1. สุขนิสัยด้านการนนของเด็กวัยก่อนเรียน
การนอนและพักผ่อนอย่างถูกสุขลักษณะของเด็กควรมีลักษณะดังนี้
1) ให้เด็กนอนและพักผ่อนเป็นเวลาได้โดยไม่ต้องบังคับ เด็กวัย 3-5 ปี ควรให้นอนคืนละอย่างน้อย 10 ชั่วโมง
2) ให้เด็กนอนพักกลางวันและรู้จักพักผ่อนเมื่ออ่นเพลีย เด็กควรได้พักผ่อนและนอนตอนบ่าย จะหลับหรือไม่ก็ได้
3) ให้เด็กรู้จักปฏิบัติตนเอย่างสุขลักษณะก่อนเข้านอน ได้แก่ การทำความสะอาดร่างกายและ จัดเครื่องใช้ในการนอนเองได้
2. วิธีส่งเสริมให้เด็กนอนอย่างมีความสุข
การช่วยให้เด็กนอนหลับพักผ่อนอย่างมีความสุขนั้น ควรปฎิบัติดังนี้
1) การช่วยให้เด็กเข้านอนเป็นเวลา เพื่อให้เด็กพักผ่อนเต็มที่ โดยกำหนดเวลาไว้อย่างกว้างๆ เช่น 20.00 - 21.00 น. ปัจจุบันเด็กติดรายการโทรทัศน์กันมาก ทำให้นอนไม่เพียงพอ จึงควรทำความตกลงกับเด็ก ว่าจะอนุญาตให้นอนดึงได้ในวันใด เช่น คืนวันศุกร์และวันเสาร์ ซึ่งเด็กไม่ต้องรีบตื่นแต่เช้าในวันรุ่งขึ้น 2) ให้เด็กทำความสะอาดร่างกายก่อนเข้านอน เช่น แปรงฟัน ล้างหน้า ล้างมือ ล้างเท้า และ ปัสสาวะ แต่งกายด้วยเสื้อผ้าเบาและหลวมเพื่อให้นอนสบาย และฝึกให้ปูและเก็บเครื่องนอนเอง
3) ห้องนอนของเด็กควรสะอาด ถูกสุขลักษณะ มีอุณหภูมิพอเหมาะ ไม่ร้อนหรือเย็นเกินไป มีอากาศถ่ายเทได้ดี ไม่มียุงและแมลงต่างๆ รบกวน ไม่สว่างหรือมืดเกินไป ให้เด็กสวมเสื้อผ้าที่เหมาะกับอากาศ และห่มผ้าเมื่อากาศเย็น
4) บรรยากาศขณะเด็กเข้านอนควรจะสงบ ควรปิดโทรทัศน์ก่อนนอน อาจมีตุ๊กตาหรือหมอน กอดเพื่อให้เด็กรู้สึกว่ามีเพื่อน พ่อแม่ควรอยู่เป็นเพื่อนลูกถ้าลูกต้องการควรสอนให้ลูกสวดมนต์ทำจิตใจ ให้สงบก่อนเข้านอน นอกจากนี้ พ่อแม่หรือผู้เลี้ยงดูเด็กอาจเล่านิทานหรืออ่านหนังสือให้ลูกฟังก่อนนอน ซึ่งเป็นการส่งเสริมนิสัยรักการอ่านให้แก่เด็กอีกด้วย
5) การส่งเสริมให้เด็กนอนกลางวันจะชวยให้ร่างกายของเด็กได้พักผ่อน ควรให้เด็กได้นอนนิ่งๆ แม้จะไม่หลับ โดยให้นอนอ่านหนังสือภาพ หนังสือการ์ตูน กอดตุ๊กตาเมื่อเด็กตื่นควรให้ความเอาใจใส่ดูแล ซึ่งจะทำให้เด็กรู้สึกว่าไม่ถูกทอดทิ้งขณะนอนหลับ เมื่อเด็กโตขึ้นมักไม่ยอมนอนกลางวัน ก็ควรให้นั่งนอนเล่น อย่างสงบ ตอนเย็นรีบให้กินอาหารและเข้านอนแต่หัวค่ำเพื่อให้เได้พักผ่อนอย่างเต็มที่
6) นอกจากการเข้านอนและพักผ่อนแล้ว เด็กควรตื่นตอนเช้าได้อย่างสดชื่นแจ่มใส ถ้าเด็กไป โรงเรียอนุบาลหรือศูนย์เด็กปฐมวัย เด็กควรตื่นแต่เช้า พ่อแม่อาจให้นาฬิกาปลุกแก่เด็กเพื่อให้ตื่นตามเวลา ถ้าเด็ก ตื่นสายไม่ควรเกรี้ยวกราด อารมณ์เสียใส่เด็ก เพราะจะทำให้เด็กไม่สบายใจ ไม่สดชื่นไปทั้งวัน ควรพูดกับเด็ก ด้วยน้ำเสียงปกติ เช่น พูดว่า “เช้านี้อากาศดี ลุกคงไม่อยากลุกจากที่นอน แต่ก็ต้องรีบแต่งตัวไปโรงเรียนนะลูก” คำพูดลักษณะนี้แสดงให้เด็กเห็นว่าพ่อแม่หรือผู้เลี้ยงดูเด็กเข้าใจเด็ก เด็กก็จะรีบลุกจากที่นอนโดยไม่หงุดหงิด
